Tegen 2050 van het gas af? wat het nieuws over de afbouw van het gasnet voor jou betekent

Vlaanderen maakte bekend dat het aardgasnet stap voor stap wordt afgebouwd, met 2050 als horizon. Netbeheerder Fluvius kreeg van de Vlaamse regering de opdracht om een afbouwplan voor te bereiden. Voor wie vandaag nog met gas verwarmt (en dat is twee op de drie Vlamingen), roept dat meteen vragen op. Wat is er precies beslist, waar komt dit vandaan, en wat betekent het voor wie vandaag bouwt of morgen verbouwt?

Wat is er precies aangekondigd?

Belangrijk om eerst recht te zetten: er is geen wet die vanaf een vaste datum het gebruik van een gasketel verbiedt. Wat er wel ligt, is een ontwerp van decreet dat de Vlaamse regering deze zomer goedkeurde, waarmee Fluvius de opdracht krijgt om de afbouw van het aardgasnet voor te bereiden. Fluvius gaat systematisch in kaart brengen waar het gasnet kan worden stopgezet, met voorrang voor wijken waar al een warmtenet ligt of waar al veel woningen op een warmtepomp overgeschakeld zijn. Wie als een van de laatste gezinnen in een straat op het gas aangesloten blijft, kan op termijn verplicht worden afgekoppeld.

Fluvius telt vandaag 2,4 miljoen aardgasaansluitingen in Vlaanderen. Hoe minder gezinnen er op het net aangesloten blijven, hoe hoger de kosten voor wie overblijft: "Hoe vroeger we het beleid kennen en het traject kunnen uitstippelen, hoe beter de kosten beheersbaar blijven," aldus Lara Lammens van Fluvius. Dat is meteen ook de reden waarom er nu al een langetermijnplanning komt, ook al ligt 2050 nog ver weg.

Waar komt dit vandaan, en wat is het doel?

De 2050-horizon komt niet uit de lucht vallen. Vlaanderen wil tegen dan klimaatneutraal zijn, en die doelstelling is intussen al jaren vertaald in concrete regelgeving voor gebouwen. De Vlaamse langetermijnrenovatiestrategie voor gebouwen 2050, goedgekeurd in mei 2020, legt vast dat de uitstoot van woongebouwen tegen 2050 met bijna 75% omlaag moet, met een gemiddeld energielabel A als resultaat. Voor kantoren en andere niet-woongebouwen ligt de lat nog hoger: volledige koolstofneutraliteit, en voor publieke kantoorgebouwen moet dat zelfs al tegen 2045 rond zijn.

Ook op Europees niveau beweegt er iets: de herziene Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD) voorziet een geleidelijke uitfasering van stooktoestellen op fossiele brandstoffen, met als eerste stap het schrappen van subsidies voor losstaande gasketels vanaf 1 januari 2025. Een harde Europese einddatum staat er niet in; elke lidstaat werkt dat verder zelf uit. De Vlaamse aankondiging is met andere woorden een volgende, concrete stap in een traject dat al langer loopt, niet het begin ervan.

Wat betekent dit voor wie vandaag bouwt?

Voor nieuwbouw verandert er in de praktijk weinig, en dat is meteen ook het opvallendste aan dit nieuws: de regelgeving loopt al vooruit op de afbouw van het gasnet. Nieuwe verkavelingen en nieuwbouwprojecten krijgen al sinds enkele jaren geen nieuwe aardgasaansluiting meer. Daarnaast geldt sinds 2014 een verplicht minimumaandeel hernieuwbare energie voor nieuwbouw en ingrijpende energetische renovaties: dat aandeel moet ingevuld worden met zonnepanelen, een warmtepomp, een aansluiting op een warmtenet of biomassa. Een gasketel telt daar niet in mee. Wie er vandaag geen rekening mee houdt, krijgt geen boete, maar wel strengere E-peileisen als sanctie.

Kortom: een nieuwbouwwoning die vandaag aan de regelgeving voldoet, verwarmt in de praktijk al zonder gas. Als toekomstig bouwheer moet je daar dus niet actief op anticiperen, het zit al in de EPB-eisen waar je sowieso aan moet voldoen.
Bij renovatie van bestaande gebouwen let je best wel op: kies een verwarmingssysteem dat op termijn zonder gasaansluiting werkt, ook als je nu nog voor een hybride oplossing zou overwegen, en stem je isolatie en verwarmingssysteem op elkaar af zodat je later niet alsnog moet ingrijpen. Doe je gebouw eerst een warme jas aan (isoleer en ventileer voldoende). Dit kan stap voor stap, waarbij je aandacht hebt voor de schildelen waarlangs de meeste warmte kan ontsnappen. Klassiek is dit het dak, oude ramen, gevels en vloeren. In die volgorde van prioriteit van aanpassen. Het kan daarbij geen kwaad om wat beter te doen dan de minimum eisen.

Wat kan je als eigenaar van een bestaand gebouw vandaag al doen?

Voor bestaande woningen ligt er al een concrete verplichting: sinds 1 januari 2023 moet wie een woning of appartement met energielabel E of F koopt, binnen een bepaalde termijn renoveren naar label D of beter. Voor kantoren en ander niet-residentieel vastgoed geldt sinds 2022 een vergelijkbare verplichting binnen zes jaar na aankoop. Dat zijn geen verre vooruitzichten, maar concrete deadlines die vandaag al lopen voor wie een pand koopt of overneemt.

Los van die verplichting is het slim om nu al na te denken over een traject, ook als je zelf niet onder de renovatieverplichting valt. De vuistregel die ook Vlaanderen zelf hanteert: pak eerst de schil aan (dak, muren, ramen) voor je overschakelt op een warmtepomp. Een goed geïsoleerde woning heeft een lagere en stabielere warmtevraag, en dat is precies wat een warmtepomp nodig heeft om efficiënt te werken.

Is je woning nog niet zover, dan hoeft dat geen reden te zijn om te wachten. Een hybride warmtepomp, de combinatie van een warmtepomp met je bestaande gasketel, is een toegankelijke tussenstap: hij vervangt relatief eenvoudig een oude ketel, dekt het grootste deel van je warmtevraag elektrisch, en laat de gasketel enkel nog bijspringen op de koudste dagen. Zo bouw je je gasverbruik al fors af terwijl je de rest van je renovatietraject verder plant. Vlaanderen voorziet voor dit soort investeringen ondersteuning via de Mijn VerbouwPremie en de Mijn VerbouwLening, op voorwaarde dat een RESCert-gecertificeerde installateur de installatie uitvoert of goedkeurt.

Studio Solentis is van mening dat logische eerste stap het isoleren van de woning is. De mogelijkheid om een hybride systeem te plaatsen is een laatste redmiddel, maar helpt de woning niet volledig van het gas af en er hangt ook een prijskaartje aan.

Kan je zomaar elk gebouw van het gas afkrijgen?

Niet zomaar, nee. Een warmtepomp werkt het best met een laagtemperatuursysteem: vloerverwarming, aangepaste radiatoren of convectoren. In een woning met oude, kleine radiatoren en weinig isolatie levert een warmtepomp een pak minder rendement en kan het comfort er zelfs op achteruitgaan, tenzij je eerst de schil aanpakt of het systeem aanpast. Vlaanderen biedt daarom zelf de tool "Warmtepompklaar" aan, waarmee je in een paar stappen nagaat of jouw woning er klaar voor is of eerst nog bijkomende isolatie nodig heeft.

Ook op straat- of wijkniveau verloopt de afbouw niet overal even snel of op dezelfde manier: Fluvius geeft voorrang aan zones met een warmtenet of waar al veel woningen op een warmtepomp draaien, en houdt zo rekening met wat er lokaal al haalbaar is. Voor sommige gebouwen, denk aan dicht bebouwde stadswijken, kan een aansluiting op een warmtenet uiteindelijk een logischer pad zijn dan een individuele warmtepomp per woning. "Van het gas af" is dus geen kwestie van gewoon de ketel vervangen, maar van een traject dat per gebouw, en soms per straat, verschilt.

Hoe kan Studio Solentis je hierbij helpen?

Bij Studio Solentis nemen we deze evolutie mee in ons EPB- en bouwadvies, zowel voor nieuwbouw als renovatie. Bij nieuwbouwprojecten toetsen we via onze EPB-verslaggeving nu al af of je hernieuwbare-energie-invulling voldoet, ruim voor de gasafbouw in jouw straat een issue wordt. Bij renovaties berekenen we via onze warmteverliesberekeningen of je woning klaar is voor een warmtepomp, of dat er eerst nog stappen op vlak van isolatie nodig zijn, zodat je niet investeert in een systeem dat in jouw geval niet het beloofde rendement haalt.

Heb je een woning met energielabel E of F gekocht, of wil je gewoon een realistisch stappenplan richting 2050 zonder je meteen te laten opjagen? We denken graag met je mee over de volgorde: wat doe je nu, wat kan wachten, en welke tussenstap (zoals een hybride warmtepomp) voor jouw situatie het meeste zin heeft. Neem gerust contact met ons op.

Dit artikel is gebaseerd op berichtgeving van VRT NWS (16 september 2026) en op de officiële informatie van de Vlaamse overheid (Vlaanderen.be, VEKA, EPB-pedia) en de Europese Commissie over de herziene EPBD. De concrete uitvoeringstermijnen van de gasnetafbouw liggen nog niet vast en zullen de komende jaren verder ingevuld worden.